Inside out, czyli worek i szydło

[tekst utworu]

From: Marek Jedliński <eristic@LODZ.PDI.NET> 14-12-99 19:18

On Tue, 14 Dec 1999 11:57:41 +0100, Mariusz Niedziolko wrote:

>Od ponad dwudziestu lat slysze u Yes w roznych utworach:
>" ... inside out, outside in...".
>Jak Ty, anglista, tlumaczysz po polskiemu te wersy? Z gory dziekuje.

Ja chcialem zostac anglista w duzej mierze dlatego, zeby zaczac rozumiec teksty Andersona. Ale kiedy "zostalem anglista" zrozumialem, ze ich sie zrozumiec nie da :) "Inside out, outside in" pamietam przede wszystkim z Perpetual Change, wiec spojrze na to w kontekscie tego wlasnie utworu.

Ogolnie, "inside out" znaczy po prostu "na wylot", calkowicie - w wyrazeniach typu "Znam historie Yesow inside out", jak wlasna kieszen, do glebi. Dalej, mozna cos wywrocic "inside out", czyli przenicowac, wywrocic na lewa strone, pokazac jakie jest NAPRAWDE, w srodku. Albo - przekrecic czyjes slowa, zinterpretowac je odwrotnie niz mowca zamierzal. W kazdym wypadku bedziemy mieli do czynienia z odwroceniem sytuacji o 180 stopni, czarne staje sie bialym.

"Outside in" natomiast nie jest juz tego typu czesto spotykanym idiomem, za to uzywane jest w sensie doslownym, czyli "od zewnatrz do srodka" (kiedy mowa np. o zagladaniu przez okno do czyjegos domu). Mysle, ze u Andersona to jest tylko inwersja pierwszego wyrazenia, dodana dla efektu estetycznego i dla wypelnienia melodii. Moze tez sluzyc emfazie, podkresleniu wagi zwrotu "inside out".

>I see the cold mist in the night
>And watch the hills roll out of sight.
>I watch in ev'ry single way,
>Inside out, outside in, ev'ry day.

Jestem obserwatorem swiata, natury. "Inside out" podkresla, jak bardzo pilnie i uwaznie i nieustannie przygladam sie im.

>The sun can warm the coldest dawn
>And move the movement on the lawn.
>I learn in ev'ry single day,
>Inside out, outside in, ev'ry way.

Wlasciwie to samo - nie tylko obserwuje, ale i ucze sie - ucze sie swiata czy moze takze ucze sie OD swiata? "Inside out" - wiec jest to gleboka wiedza albo gleboko zapadajaca nauka, nie-powierzchowna, wazna dla tego, kim jestem. Czysty New Age :)

Notka: Inwersja jest w ogole jednym z ulubionych trickow Andersona. Zwroc uwage na inwersje miedzy strofami: pierwsza konczy sie "every day", a druga "every way" - nielogicznie - logicznie byloby ODWROTNIE - najpierw "way" (in every single way), potem "day" (in every single day). Czysta forma chyba, ale byc moze takze podkreslenie PRZENIKANIA sie, splatania wszystkich elementow, zaleznosci miedzy nimi, czyli ostatecznie JEDNOSCI, ktora Anderson jak wiadomo lubi (Be the One, Going for the One, "as one changes", "as one together pull together", "lost in one embrace", "many moons cascade one river", "where all is one and one is all", "all along we run as one", "highest of places remain all as one with you", "to each as one clear hand", "childlike sould reamer one journey", "and touched as only one can", "all the passion spent on one cross", "as one with the knowledge and magic of the source", "they marched as one with the earth" :-)))

>And one peculiar point I see,
>As one of many ones of me. <- !!! bez komentarza :)
>As truth is gathered, I rearrange,
>Inside out, outside in, inside out, outside in,
>Perpetual change.

Tu "rearrange" jest kluczem, zreszta kluczem do calego utworu. Zmieniam, przestawiam, ukladam od nowa, po swojemu - tu sie przydaje drugie znaczenie "inside out", to o wywracaniu na nice, na lewa strone. On wszystko sobie analizuje i uklada calosc jak lamiglowke z poszczegolnych prawd, ktore odkrywa. I co mu wychodzi? Perpetual change - nic nie jest stale, wszystko plynie, odwraca sie, zmienia sie jak w kalejdoskopie. Na razie mamy wiec banal, ale...

>As mist and sun are both the same, <-- znow "jednosc", tozsamosc
>We look on as pawns of their game.
>They move to testify the day,
>Inside out, outside in, inside out, outside in,
>All of the way.

All of the way - calkowicie, od poczatku do konca - to przeciez echo wyrazenia "inside out, outside in", taka repryza. Tu najwazniejsze jest "we look on as pawns of their game" - nie jest to poprawna/standardowa skladnia, nalezy chyba rozumiec jako "we look to be", "we appear", czyli okazuje sie, ze jestesmy tylko pionkami w ich grze. A wiec - tak jak ja sobie ukladam i aranzuje, tak samo "oni" (?) ukladaja i aranzuja i przestawiaja i wywracaja na lewa strone nasze zycie, nasz los. Zacytowalem tylko fragmenty zawierajace wyrazenie, o ktore pytasz, przez co pominalem inne bardzo wazne dla utworu elementy - szczegolnie te, ktore mowia o klesce i zludzie tej nauki i tego panowania nad swiatem:

>And there you are,
>Saying we have the moon, so now the stars,
>When all you see
>Is near disaster gazing down on you and me,
>And there you're standing,
>Saying we have the whole world in our hands,
>When all you'll see,
>Deep inside the world's controlling you and me.

Juz mamy ksiezyc, teraz siegnijmy po gwiazdy - ale nic z tego, bo to nie my panujemy nad swiatem i nad naszym losem, w kazdej chwili wszystko moze sie odwrocic (inside out, naturalnie), zmienic, przekrecic, role sie moga odwrocic - wydaje ci sie, ze trzymasz swiat w dloniach, ale to swiat kontroluje twoj los.

Wiec teraz "inside out, outside in" to przede wszystkim odwracanie rol (czyli inwersja! :) - pomieszanie z poplataniem, wszystko jest inne niz sie nam zdaje. Moim zdaniem Perpetual Change niesie rzadkie - jak na Yes - bo pesymistyczne przeslanie: punkt wyjscia jest pozytywny (ja sie ucze, ja poznaje, ja panuje), koniec negatywny (chaos poznawczy, jestem bezwolnym pionkiem w czyjejs grze).

Jak sie juz zaczynam nad tym zastanawiac to czesto widze, ze Anderson nie oprtuje zazwyczaj typowymi symbolami lub metaforami, ktore dalyby sie w miare latwo pzelozyc na "dyskursywne" sensy. Zamiast tego, konstruuje tekst w taki sposob, aby "modelowal" temat utworu, czy jego mysl przewodnia. Nie mowi nic wprost, tylko sugeruje, podsuwa kilka mozliwych wersji. Takiej wlasnie metody dopatruje sie w inside out/outside in: jest to przeciez odbicie calej konstrukcji utworu (myslisz, ze jest TAK / a w rzeczywistosci jest ODWROTNIE). W dodatku graja tu jednoczesnie *wszystkie* obiegowe znaczenia wyrazen 'inside out" i "outside in" - ktore wymienilem na poczatku. Wszystkie maja zastosowanie, na roznycb poziomach interpretacji i na roznych etapach utworu - wiec znow Perpetual Change, sens jest nie stabilnym STANEM, tylko dynamicznym PROCESEM.

Perpetual Change to jeden z moich ulubionych utworow wszechczasow, ale chyba tez jeden z najdoskonalszych tekstow Andersona. Niby jego zwykla dadaistyczno-futurystyczna paplanina new-age, ale struktura tekstu jest doskonala i z niej biora sie calkiem sensowne znaczenia.

Teraz ktos z wiedza muzykologa niech jeszcze napisze, jak sie te sensy realizuja w warstwie kompozycji i aranzacji - a potem wyglosimy to na jakiejs postmodernistycznej konferencji :)

.marek

--
Homepage, PGP Public Key, Windows 95/98 freeware:
http://www.lodz.pdi.net/~eristic/
"To communicate with Mars, converse with spirits, To report the
behaviour of the sea monster, Describe the horoscope, haruspicate or
scry, Observe disease in signatures." (T.S.Eliot)
NP: Bob Dylan, _Biograph, vol.1_